Uogólnione zaburzenie lękowe (GAD) – czym jest i jak je rozpoznać?
Uogólnione zaburzenie lękowe (ang. Generalized Anxiety Disorder – GAD) to przewlekły i nadmierny lęk, a także nieustanne zamartwianie się, które wykraczają poza zwykłą troskę o codzienne sprawy.
Osoba zmagająca się z GAD odczuwa ciągły niepokój dotyczący wielu obszarów życia – zdrowia, pracy, relacji czy też finansów – nawet wtedy, gdy nie ma ku temu realnych powodów. W rezultacie taki stan utrzymuje się przez większość dni, przez co najmniej sześć miesięcy, co znacząco wpływa na jakość życia, codzienne funkcjonowanie i samopoczucie.
W przeciwieństwie do fobii czy też ataków paniki, GAD nie wiąże się z lękiem przed konkretną sytuacją. To raczej stałe napięcie psychiczne i poczucie, jakby „coś złego miało się zaraz wydarzyć”.
Skąd bierze się GAD?
Przyczyny GAD są złożone – zwykle wynikają z wzajemnego oddziaływania czynników biologicznych, psychologicznych oraz środowiskowych.
1. Czynniki biologiczne:
- predyspozycje genetyczne,
- zaburzenia w pracy układu nerwowego i neuroprzekaźników (m.in. serotoniny i GABA),
- podatność na stres wynikająca z cech temperamentu.
2. Czynniki psychologiczne:
- skłonność do perfekcjonizmu i nadmiernej odpowiedzialności,
- trudność w tolerowaniu niepewności,
- negatywne przekonania o sobie i świecie, np. „jeśli coś może pójść źle, na pewno tak się stanie”.
3. Czynniki środowiskowe:
- przewlekły stres w pracy lub w relacjach,
- styl wychowania oparty na nadmiernej kontroli lub krytyce,
- trudne doświadczenia życiowe – np. utrata bliskiej osoby, choroba, przemoc lub zaniedbanie.
Objawy uogólnionego zaburzenia lękowego
Psychologiczne:
- nadmierne zamartwianie się o różne sprawy, często bez wyraźnego powodu,
- trudności z kontrolowaniem lęku i myśli,
- uczucie ciągłego napięcia, „bycia na krawędzi”,
- problemy z koncentracją, uczucie „pustki w głowie”.
Somatyczne:
- napięcie mięśniowe, bóle głowy i karku,
- zmęczenie mimo braku wysiłku,
- trudności ze snem (problemy z zasypianiem, wybudzanie się),
- kołatanie serca, ucisk w klatce piersiowej,
- dolegliwości żołądkowo-jelitowe (nudności, biegunki).
Zalecenia:
Leczenie GAD powinno być holistyczne i dopasowane indywidualnie. Najczęściej stosuje się połączenie psychoterapii, farmakoterapii i pracy własnej pacjenta.
1. Psychoterapia – fundament leczenia
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT):
- rozpoznawanie i zmiana zniekształconych przekonań i wzorców myślenia,
- nauka strategii radzenia sobie z lękiem (relaksacja, uważność, techniki oddechowe),
- ekspozycja na lękowe myśli bez unikania – „nauka tolerowania niepewności”.
Terapia psychodynamiczna:
- zgłębianie nieświadomych źródeł lęku i wewnętrznych konfliktów,
2. Farmakoterapia (jeśli konieczna)
- Leki przeciwdepresyjne (SSRI, SNRI) – stabilizują nastrój i obniżają poziom lęku,
- Krótkoterminowo: leki przeciwlękowe (benzodiazepiny) – stosowane ostrożnie i doraźnie,
- Leki wspomagające sen, jeśli lęk powoduje bezsenność.
3. Inne formy wsparcia
Terapia uważności (mindfulness) – pomaga zauważać i akceptować myśli bez ich oceniania. Redukuje napięcie i poprawia jakość życia.
Ćwiczenia relaksacyjne i aktywność fizyczna – regularny ruch, joga, techniki oddechowe czy medytacja mają potwierdzone działanie przeciwlękowe.
Wsparcie psychoedukacyjne i grupy wsparcia – zrozumienie mechanizmów GAD pomaga zyskać nad nimi większą kontrolę i nie czuć się „innym”.
Podsumowanie
GAD to realne i często niedoceniane zaburzenie, które może znacznie obniżyć jakość życia. Jeśli czujesz, że Twój niepokój jest zbyt duży, nie daje Ci spokoju i wpływa na codzienne funkcjonowanie – nie jesteś z tym sam_a. Leczenie jest skuteczne i dostępne.
Czytając o GAD, masz wrażenie, że to opis Twoich doświadczeń?
Ciągłe zamartwianie się, bezsenność, napięcie i niepokój nie muszą być „Twoją normą”. Można z tym pracować – z dobrym wsparciem i narzędziami możesz odzyskać wewnętrzny spokój.
Zapraszamy do zapoznania się z artykułem napisanym przez naszą specjalistkę Ewelinę Majewską – Czym GAD się martwi?
Nie czekaj – pierwszy krok naprawdę robi różnicę. Umów się na bezpłatną telefoniczną konsultację z Pauliną Podrez – założycielką ośrodka, psychoterapeutką psychodynamiczną, seksuolożką w celu dobrania odpowiedniego specjalisty.