Fobia społeczna, nazywana również zaburzeniem lęku społecznego, to intensywny, irracjonalny lęk przed sytuacjami społecznymi, w których istnieje możliwość bycia ocenianym przez innych. Osoba zmagająca się z tym zaburzeniem odczuwa ogromny dyskomfort w kontaktach towarzyskich, zawodowych czy edukacyjnych, często unikając ich za wszelką cenę. Lęk może obejmować m.in. wystąpienia publiczne, rozmowę z nieznajomymi, jedzenie w miejscach publicznych czy zadawanie pytań na forum. W skrajnych przypadkach prowadzi to do znacznego ograniczenia życia społecznego i zawodowego, izolacji, a nierzadko także do rozwoju depresji.
Skąd bierze się fobia społeczna?
Podobnie jak w przypadku innych zaburzeń lękowych, przyczyny fobii społecznej są złożone i mają charakter wieloczynnikowy:
- Czynniki biologiczne – predyspozycje genetyczne, zaburzenia w regulacji neuroprzekaźników (m.in. serotoniny, dopaminy).
- Czynniki psychologiczne – niska samoocena, perfekcjonizm, negatywne schematy myślowe („na pewno się ośmieszę”).
- Czynniki środowiskowe – krytyczne wychowanie, brak poczucia bezpieczeństwa w dzieciństwie, doświadczenia ośmieszenia lub odrzucenia lub nadmierna opieka.
Objawy fobii społecznej
Psychologiczne:
Silny, irracjonalny lęk przed sytuacjami społecznymi.
Obawa przed oceną, kompromitacją lub odrzuceniem.
Lęk antycypacyjny – martwienie się na zapas przed wydarzeniami społecznymi.
Unikanie sytuacji społecznych lub przeżywanie ich z ogromnym cierpieniem.
Somatyczne (fizyczne):
- Przyspieszone bicie serca.
- Drżenie rąk, napięcie mięśniowe.
- Nadmierne pocenie się.
- Czerwienienie się twarzy.
- Suchość w ustach, trudności w mówieniu.
- Zawroty głowy, uczucie pustki w głowie.
- Leczenie i postępowanie terapeutyczne
Leczenie fobii społecznej powinno obejmować psychoterapię, farmakoterapię (jeśli to konieczne) oraz pracę własną pacjenta.
Zalecenia:
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT):
Identyfikacja i zmiana zniekształconych przekonań („wszyscy mnie oceniają”).
Nauka technik radzenia sobie z lękiem (oddech, relaksacja, uważność).
Ekspozycja – stopniowe konfrontowanie się z sytuacjami społecznymi.
Terapia psychodynamiczna:
Analiza nieświadomych konfliktów i relacji, które mogą podtrzymywać lęk.
Praca nad obrazem siebie i doświadczeniami z dzieciństwa.
Terapia grupowa:
Szczególnie pomocna przy fobii społecznej – daje możliwość ćwiczenia nowych umiejętności w bezpiecznym środowisku.
Farmakoterapia (wspomagająco):
Leki przeciwdepresyjne (SSRI, SNRI) – redukują ogólny poziom lęku
Krótkoterminowo: leki przeciwlękowe (benzodiazepiny) – stosowane tylko doraźnie.
Podsumowanie
Fobia społeczna to jedno z najczęstszych zaburzeń lękowych, które znacząco wpływa na codzienne życie i relacje. Dobra wiadomość jest taka, że istnieje wiele skutecznych metod leczenia – od psychoterapii, przez techniki ekspozycyjne, aż po nowoczesne rozwiązania takie jak VR.
Czytając o fobii społecznej, czujesz, że to może być o Tobie?
Unikanie spotkań, lęk przed oceną czy poczucie paraliżu w sytuacjach społecznych nie muszą dłużej ograniczać Twojego życia.
Nie zwlekaj – rozmowa ze specjalistą może być pierwszym krokiem do odzyskania spokoju i swobody w relacjach. Wsparcie jest bliżej, niż myślisz. Zapisz się już dziś!
Chcesz dowiedzieć się więcej w tym temacie? Już teraz możesz posłuchać podcastu z naszą psychoterapeutką poznawczo-behawioralną Agnieszką Łukaszewską – Fobia społeczna – od unikania do uczestnictwa.
