Współuzależnienie to stan, w którym osoba będąca w bliskiej relacji z osobą uzależnioną -partner, rodzic, dziecko, przyjaciel -zaczyna funkcjonować w sposób podporządkowany chorobie tej drugiej osoby. To nie tylko życie „obok” uzależnienia, ale też stopniowe wciągnięcie w jego mechanizmy. Współuzależniona osoba koncentruje swoją energię, emocje i myśli na próbach kontrolowania, ratowania lub usprawiedliwiania osoby uzależnionej, często kosztem własnych potrzeb i granic.
Czym jest współuzależnienie i z czego się składa?
- Koncentracja na osobie uzależnionej: Cała uwaga i energia skupiają się na tym, co robi osoba uzależniona — na jej nastrojach, zachowaniach i decyzjach. Własne życie zaczyna się kręcić wokół jej problemu.
- Utrata siebie: Współuzależniony stopniowo traci kontakt z własnymi emocjami, potrzebami i tożsamością. Zaczyna żyć cudzym życiem, a jego poczucie wartości zależy od tego, czy „uda się pomóc”.
- Kontrola i poczucie odpowiedzialności: Pojawia się przekonanie, że to od niego zależy, czy bliska osoba przestanie pić, brać, grać. Kontrola daje chwilowe poczucie bezpieczeństwa, ale w dłuższej perspektywie podtrzymuje mechanizmy uzależnienia.
- Mechanizm zaprzeczania: Współuzależniony często minimalizuje problem („nie jest tak źle”, „każdy ma słabości”) i usprawiedliwia zachowania osoby uzależnionej, by uniknąć konfrontacji z bólem i lękiem.
- Wyczerpanie emocjonalne: Ciągłe napięcie, stres i poczucie bezradności prowadzą do przemęczenia, depresji, lęku i zaburzeń psychosomatycznych.
Objawy współuzależnienia
- Trudność z odróżnieniem własnych uczuć od emocji osoby uzależnionej
- Przejmowanie odpowiedzialności za cudze zachowania
- Obsesyjne myślenie o osobie uzależnionej („czy pił?”, „czy wróci?”, „czy mówi prawdę?”)
- Rezygnacja z siebie -własnych potrzeb, planów, relacji
- Wstyd, poczucie winy, lęk przed odrzuceniem
- Trudność w stawianiu granic
- Częste „ratowanie”, usprawiedliwianie lub ukrywanie problemu
Skutki współuzależnienia
Współuzależnienie nie jest tylko reakcją na cudze uzależnienie — to również osobisty kryzys, który wymaga wsparcia. Osoba współuzależniona żyje w ciągłym napięciu i chaosie emocjonalnym, często zapominając, że nie ma mocy, by zmienić drugiego człowieka. Może pojawić się wypalenie, utrata sensu, a nawet własne zachowania kompulsywne (np. nadmierna kontrola, kompulsywna troska, ucieczka w pracę).
Leczenie i wsparcie
- Psychoterapia: Pomaga odzyskać kontakt z własnymi emocjami, nauczyć się stawiania granic i zrozumieć, czym jest zdrowa relacja. W terapii współuzależnienia ważne jest odróżnienie pomagania od ratowania.
- Grupy wsparcia: Spotkania z osobami w podobnej sytuacji (np. Al-Anon) dają poczucie zrozumienia i wspólnoty.
- Budowanie autonomii: Nauka dbania o siebie, rozwijania własnych pasji, odpoczywania, odzyskiwania równowagi emocjonalnej.
Dodatkowe wsparcie dla osób współuzależnionych:
- Wsparcie farmakoterapii: w często gdy nasze życie podporządkowane jest relacji z osobą współuzależnioną może skutkować to depresją.
- Fizjoterapeuta psychosomatyczny: długotrwały, przewlekły stres generuje dużo napięć w ciele oraz w dłuższej perspektywie przy nieujawnionych emocjach do objawów psychosomatycznych. Spotkanie z fizjoterapeutą specjalistycznym może pomóc w uwolnieniu emocji z ciała.
„Miłość nie polega na poświęceniu siebie dla drugiego człowieka, lecz na byciu przy nim w sposób, który nie niszczy ani jego, ani nas.”
Jeśli czujesz, że żyjesz w cieniu uzależnienia bliskiej osoby — to sygnał, że również Ty potrzebujesz wsparcia.
W Przestrzeń Holistic pomagamy osobom współuzależnionym odzyskać równowagę, wewnętrzny spokój i poczucie sprawczości.