Dysmorfia mięśniowa (potocznie nazywana bigoreksją) – została określona jako patologiczne zaabsorbowanie muskulaturą ciała, charakteryzujące się nadmierną troską o muskulaturę i dążeniem do zwiększenia masy bez zwiększenia poziomu tłuszczu w organizmie (Morgan 2000, s. 521–523). Przekonanie o tym, że ciało nie jest wystarczająco muskularne powoduje poczucie dyskomfortu lub pogorszenie funkcjonowania w obszarach społecznych i zawodowych – a także pogorszenie samopoczucia. Osoba dotknięta zaburzeniem często nie podejmuje aktywności zawodowych lub społecznych, ponieważ całkowicie pochłaniają ją ćwiczenia i program diety oraz codzienne „cielesne” rytuały (Olivardia 2001, s. 254–255). Osoby zmagające się z dysforią mięśniową rezygnują z kontaktów towarzyskich również z powodu lęku przed oceną. Można by rzec, że życie takich osób opiera się głównie na gotowaniu, liczeniu kalorii, planowaniu treningów, porcjowaniu posiłków, czy też przyjmowaniu suplementów. Są to jednak czynności nadmiarowe, wychodzące poza zdrowy tryb życia. Szacuje się, że wyżej wymienione czynności potrafią zajmować 3-5h dziennie.
Objawy bigoreksji:
- Nieadekwatna i zakrzywiona ocena własnego ciała
- Ciągłe sprawdzanie swoich wymiarów
- Stosowanie rygorystycznej, często szkodliwej diety
- Lekceważenie szkodliwości przyjmowanych wspomagaczy np. sterydy
- Brak reakcji na wyczerpanie organizmu
- Stronienie od ludzi, wydarzeń społecznych
- Stronienie od pokazywania innym swojego ciała
- Spędzanie każdej wolnej chwili na ćwiczeniach, bądź w siłowni
- Ćwiczenie bez względu na kondycję ciała, ignorowanie kontuzji
Etiologia:
Etiologia dysmorfii mięśniowej nie jest znana. Część badaczy sugeruje, że dysmorfia mięśniowa pojawiła się jako efekt czynników socjokulturowych (Popei in. 1997), czyli oczekiwań i presji społecznej dotyczącej oczekiwań wyglądu ciała. Niektórzy badacze rozważają wpływ czynników genetycznych, lub biologicznych. Olivardia (2001) zwraca uwagę, że dysmorfia mięśniowa współwystępuje z innymi zaburzeniami psychicznymi. Wraz ze współpracownikami dowiódł w badaniach na grupie mężczyzn, że 29% osób z dysmorfią mięśniową chorowało na zaburzenia odżywiania, 58% dotyczył w przeszłości problem z zaburzeniami nastroju (Olivardia i in. 2000, s. 1291–1296). Osoby z dysmorfią mięśniową mają także niskie poczucie własnej wartości (Pope i in. 2000; McCreary, Sasse 2000, s. 297–304) oraz są bardziej kompulsywne (Olivardia 2001, s. 257).
Zalecenia:
- Psychoterapia zwłaszcza poznawczo-behawioralna (CBT). Terapia CBT pomaga rozpoznać i zmieniać zniekształcone przekonania na temat własnego ciała, perfekcjonistyczne myśli oraz kompulsywne zachowania. Jest to nurt dedykowany pracy z zaburzeniami odżywiania
- Psychoterapia nurt psychodynamiczny – może być pomocna w leczeniu dysmorfii mięśniowej, zwłaszcza gdy u podłoża zaburzenia leżą głębsze trudności – takie jak chroniczny wstyd, niska samoocena czy problemy z tożsamością. Pozwala zrozumieć, skąd bierze się obsesja na punkcie wyglądu, i pracować nad trwałą zmianą w relacjach z sobą i innymi.
- Psychodietetyk – psychoedukacja i praca z obrazem ciała. Zrozumienie, czym jest bigoreksja, jak działa mechanizm zaburzeń postrzegania ciała i jakie są społeczne źródła tych presji (media, kultura fitness, mity męskości), wyrabianie nowych zdrowych nawyków żywieniowych.
- Praca z relacjami społecznymi. Osoby zmagające się z dysmorfią mięśniową często wycofują się z życia towarzyskiego. Odbudowywanie więzi i przełamywanie lęku przed oceną społeczną to kluczowy element powrotu do zdrowia.
- W niektórych przypadkach – wsparcie farmakologiczne. Jeśli występują silne objawy depresyjne, lękowe lub obsesyjno-kompulsyjne, psychiatra może zalecić leczenie farmakologiczne jako element wspomagający psychoterapię.
- W związku z przemęczeniem organizmu, bądź możliwymi kontuzjami wymagane może być wsparcie fizjoterapeuty.
📌 Bigoreksja – kiedy trening i dieta przestają być zdrowe
Choć temat jest wciąż mało znany, wiele źródeł kultury – film, literatura, reportaż – coraz odważniej pokazuje zjawisko bigoreksji i obsesyjnego kultu ciała w kulturze współczesnej.
Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, czym jest bigoreksja i jak może wyglądać w codziennym życiu, warto zapoznać się z tymi pozycjami:
🎥 Filmy i dokumenty:
„Bigger, Stronger, Faster” (2008, reż. Chris Bell)* – dokument ukazujący obsesję na punkcie siły i muskulatury w USA. Osobisty i poruszający.
„The Perfect Physique” (2015) – o mężczyznach żyjących tylko po to, by wyglądać „idealnie”.
📚 Książki:
„The Adonis Complex” – Pope, Phillips, Olivardia – jedna z najważniejszych książek o zaburzeniach postrzegania ciała u mężczyzn.
Jeśli zauważasz u siebie lub kogoś bliskiego nadmierne skupienie na wyglądzie, które obniża jakość życia – warto porozmawiać o tym z psychoterapeutą. Bigoreksja, jak każde zaburzenie, ma swoje przyczyny – i może być leczona.
Zapraszamy po wsparcie do Przestrzeń Holistic – oferujemy wsparcie psychoterapeutyczne, psychodietetyczne, fizjoterapeutyczne, a także farmakologiczne.
Polecani Terapeuci:
Agnieszka Olszewska-Benewiat – Psychoterapeutka psychodynamiczna w trakcie szkolenia, Seksuolożka w trakcie certyfikacji, Psycholożka, Mediatorka
Małgorzata Żalikowska-Grochowska – Psychoterapeutka poznawczo-behawioralna, Certyfikowana terapeutka uzależnień, Terapeutka EMDR
Emilia Kołodziejska – Psychodietetyczka, Dietetyczka kliniczna
Marcel Łoza – Lekarz psychiatra w trakcie specjalizacji
Krystyna Odrobina – Fizjoterapeutka, Osteopatka
Bibliografia:
- McCreary D., Sasse D., 2000, An exploration of the driver for muscularity in adolescent boys andgirls,“Journal of American Collage Health” Vol. 48.
- Morgan J.F., 2000, From Charles Atlas to Adonis complex – fat is more than feminist issue, “The Lancet”
- Olivardia R., 2001, Mirror, Mirror on the Wall, Who’s the Largest of Them All? The Features and Phenomenology of Muscle Dysmorphia, “Harvard Review Psychology” Vol. 9, No. 5
- Olivardia R., Pope H.G. Jr., Hudson J.I., 2000, Muscle dysmorphia in male weightlifters: a casecontrol study,“American Journal of Psychiatry” Vol. 157
- Kluczyńska, U. (2014). Bigoreksja, czyli kłopoty mężczyzn z ciałem. Ars Educandi, (11), 97-108.